بر خلاف اینکه همه طرف‌های بین‌المللی متفق‌القول طرح کوفی عنان دبیرکل سابق سازمان ملل را فرصت آخر برای حل بحران سوریه می‌دانند اما شمار کسانی که در موفقیت آن تردید می‌کنند افزایش یافته است. 

طرح شش ماده ای از طرف کوفی‌عنان مطرح شد که به نوعی مورد تأیید حاکمیت غرب و معارضین سوریه است و عمده مفاد این طرح حل چالش سوریه از طریق دیپلماتیک و سیاسی می باشد،که عبارت است از:

1 -  دولت سوریه متعهد می‌شود در یک روند سیاسی همه جانبه با تمام گروه‌های سوریه و به منظور خواسته‌های مشروع ملت سوریه و برطرف کردن نگرانی‌های موجود با نماینده سازمان ملل همکاری کرده و دراین‌باره هرگاه که این نماینده درخواست کند فردی را به عنوان میانجی معرفی نماید.

2 -  خشونت‌های مسلحانه با همه اشکال آن باید زیر نظر سازمان ملل و به منظور حمایت از شهروندان و ایجاد ثبات در کشور فورا متوقف شود. برای تحقق این هدف دولت سوریه باید فورا تحرکات نیروهای نظامی خود به سمت اماکن مسکونی را متوقف کرده و از سلاح‌های سنگین در این گونه اماکن استفاده نکند. همچنین دولت باید استحکامات نظامی خود در داخل یا خارج از اماکن مسکونی را برچیند. دولت سوریه در همین راستا باید به منظور دست یافتن به یک توقف دایم خشونت‌های مسلحانه با نماینده سازمان ملل و تحت نظر نماینده سازمان ملل همکاری کند. این نماینده کوشش خواهد کرد تا تعهدات مشابهی نیز از گروه‌های مخالف و تمام دست‌اندرکاران در این امر بگیرد.

3 -  باید راه‌های کمک‌رسانی انسانی در زمان مناسب برای تمام مناطق آسیب‌دیده از این کشتارها تضمین شود. به منظور تحقق این هدف باید در نخستین مرحله کشتارهای روزانه متوقف شود و راه‌های کمک‌رسانی روزانه به ویژه در سطوح محلی فراهم شود

4 -  افرادی که به صورت گروهی بازداشت شده‌اند و به‌خصوص گروه‌های ضعیف یا شخصیت‌هایی که تنها در فعالیت‌های سیاسی مسالمت‌آمیز شرکت داشته‌اند باید آزاد شوند و راه‌های دستیابی به اماکنی که این گونه افراد در آنجا بازداشت هستند فورا هموار شده و به تمام درخواست‌های مکتوب به منظور کسب اطلاعات لازم درباره بازداشت‌شدگان یا اجازه ملاقات با آنها و آزادی شان پاسخ داده شود.

5 -  باید گردش آزاد روزنامه‌نگاران در تمام نقاط کشور تامین شود و از جهت اعطای ویزا و مجوزهای ورود، سیاست بدون تبعیضی درباره تمام آنها اتخاذ شود.

6 -  به آزادی تجمعات و حق برگزاری تظاهرات مسالمت‌آمیز چنانکه قانون مقرر کرده است، احترام گذاشته شود.

تحلیل:

طرح عنان الگوی لیبی، مصر و یمن در مورد سوریه را کنار گذاشت و تنها راه حل برون رفت از چالش سوریه را گفتگو و مذاکره می داند؛ به همین خاطر مورد تأیید دوستان سوریه است.این طرح شکستی بزرگ برای غرب و رژیم صهیونیستی محسوب می شود چون هدف اصلی آنها سقوط بشار اسد بود که هرگز محقق نشد و آنچه محقق شده است با هزینه های آنها تناسب ندارد.از سویی دیگر هیمنۀ آمریکا و غرب شکسته شد چون برای اولین بار، چین و روسیه مشترکا قطعنامه ای را وتو کردند و جهان از حالت تک قطبی بیرون آمد.طرح گزینۀ سیاسی در مورد سوریه به همان مقدار برایرژیم صهیونیستی شکست محسوب می شود که اجرای آتش بس در جنگ سی و سه روزه و بیست و دو روزه برای آنها شکننده بود.

گفتنی است به رغم اینکه آمریکا و متحدان منطقه ای آن برای پیشبرد سناریوی حذف بشار اسد تلاش بسیاری کرده اند و کشورهایی چون عربستان و قطر برای کم کردن نفوذ ایران در سوریه بر کنار رفتن اسد از قدرت پافشاری می کنند اما چند نکته دارای اهمیت است.سناریوی حذف اسد بر فرض محال که محقق شود به هیچ عنوان تضمینی برای دوستی سوریه ورژیم صهیونیستی نخواهد بود. 

اولا اپوزیسیون سوریه یک طیف یک دست نیستند که بتوانند سوریه را وارد بلوک سیاسی آمریکا و متحدانش کنند؛ در درون این اپوزسیون تنها طیفی که می تواند روابط خود را با رژیم صهیونیستی به سطح عادی برساند لیبرال ها هستند بقیه گروه ها از جمله سلفی ها و اسلام گرایان افتخار خود را مبارزه با رژیم صهیونیستی و برگشت به شریعت می دانند. 

در ثانی با توجه به سابقه نبردهای سیاسی این کشور با رژیم صهیونیستی و حضور چهار دهه ای سوریه در جبهۀ مقاومت، رژیم صهیونیستی ستیزی برای مردم این کشور به عنوان یک شعار مطرح شده است و هر طیفی که عرصه سیاسی سوریه را به دست گیرد مجبور است افکار عمومی این کشور را مد نظر بگیرد.

 و ثالثا برخی از سرزمین های سوریه بعد از جنگ شش روزه هنوز در اشغال رژیم صهیونیستی است و احزاب و گروه هایی می توانند آراء عمومی را جذب کنند که بر باز پس گیری بلندی های جولان صحه بگذارند و بعید است رژیم اشغالگر قدس به چنین درخواستی پاسخ دهد چرا که این منطقه را جزء لاینفک خاک خود می داند و در آن شهرک سازی کرده است و همین امر می تواند زمینه ساز چالش بین سوریۀ جدید با رژیم صهیونیستی شود.با توجه به این نکات حتی حذف اسد نیز نمی تواند رژیم صهیونیستی را در حاشیه امنیت قرار دهد.

محسن خبازان